Reflecteren over leven en dood met Jeanne Boden

Woensdag 17 December 2025
Over ‘De Grens’ van Jeanne Boden


Blogbericht van dinsdag 17/12/2025
Facebook-bericht van dinsdag 17/12/2025

Nu we weer met rasse schreden op weg zijn naar alweer een nieuw jaareinde worden we naar gewoonte her en der overspoeld door mensen, magazines en websites die met allerhande jaarlijstjes in de weer zijn. We houden nu eenmaal van overzichten die ons het gevoel geven dat we een flink deel van ons lezend, kijkend en luisterend leven onder controle kunnen houden. En eigenlijk – waarom het niet toegegeven – ben ik zelf nauwelijks een haar beter. Achteromkijkend merk ik dat ik in het voorbije jaar alweer flink wat bij elkaar gelezen heb. Al is dat vanwege allerhande persoonlijke schrijf- en andere activiteiten toch altijd weer minder dan ik had gehoopt.

Ik kwam thuis in ‘Dius ‘ van Stefan Hertmans, ‘Lessen’ van Ian Mc Ewan, ‘Waak over haar’ van Jean Baptiste Andrea, ‘De Wedstrijd’ van Koen Dhaene, ‘De lange droogte’ van Cynan Jones en verbleef lange tijd in het ‘Paradijs’ van Abdulrazak Gurnah … Ik las in enkele inhaalbewegingen klassiekers als ‘Verdriet is het ding met veren’ en ‘De jongen in de gestreepte pyama’ van Jon Boyne.

In dit zeer onvolledig overzicht is er wel één boek waarbij ik hier absoluut wat uitgebreider wil ingaan. Dat is een boek dat wat verrassend op mijn leespad kwam maar mij tijdens mijn lezing nauw aan het hart is gaan liggen. Ik heb het over ‘De Grens’ van de sinologe Jeanne Boden. In een zacht-biografisch getint boek van 305 bladzijden gaat ze in op haar lange persoonlijke geschiedenis met China, het land waar ze haar hart en ziel aan verloren heeft maar waar ze ondertussen zo goed als niet meer welkom is. Maar ook de ijkpunten die haar in haar eigen leven getekend hebben gaat ze niet uit de weg.

De ondertitel van ‘De Grens’ luidt zeer ter verduidelijking: “Een reflectie over de dood, rusteloosheid, schoonheid, Europa en China” en dat is ook wat het boek voor mij zo boeiend maakt. Je kunt ‘De Grens’ lezen zoals je een roman leest, maar netzogoed lees je een biografisch verslag over een leven als een licht politiek getint pamflet over China en wat er onder Xi van geworden is. Jeanne Boden die eerder al talloze essayistische boeken over China schreef geeft je een inkijk in haar vele verblijven en ervaringen en maakt in dit boek met groeiende gemengde gevoelens een balans op van een liefde voor een land die ondanks alles nooit is overgegaan.
‘De Grens’ is een boek dat veel mensen kan aanspreken die ervan houden om te reflecteren over leven en dood. Het boek is dan wel gepubliceerd in 2024 maar het blijft, wat mij betreft, een absolute aanrader.

Als illustratie het stukje waarmee het boek eindigt:

Misschien groeit er op een dag een twijg uit mijn arm en word ik een boom met een hoge stam en knoestige, knobbelige, kronkelende vertakkingen en een hoge weidse kruin tot in de hemel, zo hoog dat ik heel diep kan ademen en mijn takken kan uitstrekken tot aan de einder. Of misschien ben ik dat al.”

Website Jeanne Boden: www.jeanneboden.com
De auteur is ook actief als plastisch kunstenaar: www.jeanneboden.art

Water gieten op een hete steen

Leesnotities – Op het leeslijstje (20)

Over lezen tout court.
Blogbericht van zondag 19/1/2025
Leesnotities en andere aantekeningen
Facebook-bericht van 20/1/2025

De mondvoorraad van de boeken en het lezen… Anno januari 2025

Lezen! Het blijft een fantastisch feest! Maar dan wellicht enkel en alleen voor wie het sowieso al niet missen kan. Aan zij die om joostweetwelkobscurereden nooit tot lezen komen moet je niet proberen uit te leggen waaruit precies het genoegen, de gratie, het genot én de genade van het lezen bestaat.  Alsof je zo’n onverbeterlijke extreem-rechtse rakker diets zou willen maken waarom papierloze mensen het in geen geval verdienen om zonder mededogen als kansloos grensvee gedeporteerd te worden. Of aan iemand die zweert bij Crodino en andere non-alcoholische dranken proberen duidelijk te maken dat ook een Gin-tonic bij tijd en stond wel iets hebben kan. Dat komt in beide gevallen neer – daar ben je na al die jaren ondertussen al wel achter – op bij manier van spreken “water gieten op een hete steen”… Van een pluviometer kun je immers niet verwachten dat hij ook nog ‘ns de uren zon gaat registreren…

Ha, die mondvoorraad van de boeken!!! En het feest van het lezen… Van de fantasy en sciencefiction-schrijver George R.R. Martin, bekend van de “Game of thrones”-televisieserie, is de wel vaker geciteerde quote: “A reader lives a thousand lives before he dies… The man (or woman) who never reads lives only one…
Stichtend toch! Ik ben meteen bereid om de gevleugelde uitdrukking van de heer Martin zonder aarzelen als “helemaal en maar al te waar” te labelen. Al weet ik anderzijds dat er – nu ik toch aan het citeren ben – minstens evenveel waarheid zit in wat James Joyce ooit ‘s liet noteren: “Life is too short to read a bad book“…

Quotes over lezen genoeg trouwens. Deze van His masters voice Arthur Schopenhauer over wie ik laatst het schitterende gelijknamige toneelstuk zag van Stefaan Van Brabandt is een mooie om te onthouden ook: “Lezen is denken met andermans hoofd“… Ook al heel vaak geciteerd, die Schopenhauer.  Een evergreen van hem die ook in het stuk van Stefaan Van Brabandt naar voor kwam was ook zijn “algemeen vrolijk zure” manier om tegen het leven aan te kijken: “Het leven is een hachelijke zaak. Ik heb besloten er de rest van mijn leven over na te denken.

Afijn, dit alles maar om te zeggen dat ik in de voorbije weken en maanden wat kans heb gezien om wat bij te lezen. Heuglijke uren waren dat. Even het venijn van die draaiende wereld en die alomtegenwoordige bitsige Netanyahu’s vergeten en met volle overtuiging wegduiken in die andere magische realiteit die het boek en de poëzie ons te bieden hebben. Alleen heeft mij dat zoveel leesnotities en dubbelgevouwen A4-tjes opgeleverd dat ik niet meer weet hoe ik ze moet bewaren. En of ik hoedanook nog de nodige tijd moet zoeken om ze uit te tikken om ze te bewaren… Ik heb hier op deze bladzijden ooit ’s het hooggegrepen en licht-ambitieuze plan opgevat om van elk boek of dichtbundel die ik las een aardig leesverslagje te plaatsen. “Op het leeslijstje” heet de pagina die met heel onregelmatige tussenpozen mijn verslagjes verzamelt en zich bijgevolg constant in opperste staat van “in progress” bevindt. Onbegonnen werk natuurlijk om alles keurig en tijdig bij te houden… Zeker als je zelf nog iets wil schrijven…

Laat ik voor deze “leeslijstjes-keer” dus maar volstaan met … het posten van bovenstaande foto. Als een soort losse flodder uit de camera van mijn smartphone geplugd. Wie in het stapeltje een boek van zichzelf herkent mag zichzelf alvast koesteren in het warme licht van mijn opperste waardering.

#overlezen #demanmetdeleesbril

Voor de volledigheid bij de foto: ‘Het lijstje met de titels’, van links naar rechts:

* Max Hermens: Het verdwijnen van Freddy Heijen
* Zevenblad n° 7
* Koen Broucke: Rivierverloren
* Anne Provoost: Decem
* Piet Devos: Innerlijke lichtval
* Lara Taveirne: Wolf
* Alain Delmotte: Breedschrift
* Johan Clarysse: Het geduld van water
* Vera Steenput: Sterke schoenen
* Chantal Akerman: Mijn moeder lacht
* Geert Jan Beeckman: Archipel
* Herman Vuijsje en Anneke Groen: Eindeloos ouderschap
* Paul Rigolle: Wij worden erts dat niemand delft
* Mark Kinet: Psychologie vaan de kunst
* Anneke Brassinga: Ontij
* Anneke Brassinga: Crudités
* Paul Verrept: Het Jaagpad
* Stefaan Van Brabandt: Schopenhauer
* Charles Baudelaire: Mijn hoofd is een zieke vulkaan
* Maxime Rovere: Klootzakken, hufters en eikels
* Roger Arteel: Beperkt houdbaar
* Dichterscollectief Obsidiaan: Veelvoud van een eiland
* Frank Pollet: Polletanië!
* Guido Van Heulendonk: De kroon met twee pieken
* Elise Vos: Bolster
* Werner Herzog: Het schemeren van de wereld
* Patrick Lateur: Minuscula

We zijn kamers met de lakens over de meubels

De ontdekking van een schrijver!
Leesnotities – Op het leeslijstje (14 en 15)
Over ‘de Mitsukoshi Troostbaby Company’ en ‘Kinderen van het ruige land’ van Auke Hulst


Maandag 22 Januari 2024

“We zijn kamers met de lakens over de meubels”


Er zijn veel manieren om kennis te maken met een auteur die je om godweetwelkeredenenofomstandigheden niet eerder las of zelfs nauwelijks kende. De verdienste van een initiatief als het onvolprezen “Het Penhuis” is dat het op mooie zondagvoormiddagen auteurs naar “het verre Kortrijk” weet te halen waarvan je amper nog een woord had gelezen. Naar aanleiding van de komst van de Groningse auteur en muzikant en zanger Auke Hulst op zondag 12/11/2023 las ik zijn tot hiertoe meest bekende boek met die vreemde en bijna niet te onthouden titel dat in 2022 op de shortlist van de Libris Literatuurprijs stond: ‘De Mitsukoshi Troostbaby Company’ uit december 2021. Het is een omvangrijk boek van 600 pagina’s dat op geen enkel ogenblik verveelt. Het boek heet een toekomstroman te zijn. Dat is ook zo maar het is nog veel méér dan dat. Anderen noemen het dan weer graag een ‘dystopie’ zoals dat tegenwoordig in deze warrige en onwaarschijnlijke tijden mag heten. Een dystopie voor het jaar 2032? Nee, hoor, wat mij betreft is ‘de Mitsukoshi’ gewoon een ijzersterke roman die hier en daar misschien wat te uitgebreid overkomt maar er zijn zoveel passages over onder meer het schrijven zelf die alles goed maken. Alleen al om de metafoor “We zijn kamers met lakens over de meubels” op pagina 514 zal ik deze schrijver blijven memoreren:
Ik zei dat in jezelf praten belangrijk is. Dat mensen van dieren verschillen omdat ze aan zelfreflectie doen, hoewel we zelfs dan onszelf niet goed kunnen zien. ‘We zijn kamers met lakens over de meubels – je kunt ongeveer raden wat er onder de lakens zit, maar niet precies. Een piano, maar wat voor piano? Een stoel, maar welke stof? Snap je?” (pagina 514).
…/…
Op zondag 12 november 2023 was Auke Hulst dus te gast in Het Penhuis in Kortrijk (zie foto). In een aangenaam kabbelend gesprek met Karel Alleene, afgewisseld met door Hulst akoestisch gebrachte eigen songs, werd het voor veel Vlaamse lezers een zeer fijne kennismaking met een auteur (én met zijn boeken én zijn gitaar) die hier nog al te weinig bekend is.

In het verlengde van het gesprek, en zeer geïntrigeerd door wat de auteur daarin aan biografische elementen prijsgaf, las ik een andere roman van Auke Hulst van tien jaar eerder (2011): ‘Kinderen van het ruige land’ dat wellicht zijn meest autobiografische boek genoemd kan worden en dat in 2013 bekroond werd met de Cutting Edge Award en het Beste Groninger Boek. Ergens in een gebied in het Noorden van Groningen dat ‘het Ruige Land’ genoemd wordt groeien vier kinderen Kurt, Kai (die onmiskenbaar trekken en trekjes heeft van de auteur zelf), Shirley Jane en Deedee op zonder veel toezicht van een zo goed als altijd afwezige moeder. De vader is al heel vroeg overleden. Het boek is een prachtige wordingsgeschiedenis van kinderen die moeten opgroeien in een gebied waarin het ruige landschap meer is dan een metafoor.


Het Penhuis Kortrijk
Website Auke Hulst
Wikipedia-pagina Auke Hulst
Podcast – De Mitsukoshi Troostbaby Company
Juryrapport Shortlist Libris Literatuur Prijs 2022
Instagram-bericht Paul Rigolle

Auke Hulst, De Mitsukoshi Troostbaby Company, Uitgeverij Ambo/Anthos, 2021, 608 pagina’s

Auke Hulst, Kinderen van het ruige land, Uitgeverij J.M. Meulenhoff bv, 2012, 334 pagina’s,

Wie De Mitsukoshi Troostbaby Company na zeshonderd pagina’s dichtslaat, hangt uitgeteld in de touwen maar heeft wel een onvergetelijke literaire reis gemaakt.”
(Libris-Shortlist-pagina 2022)